Wie wil lessen Gents geven?

Welke Gentenaars kunnen nog echt goed Gents klappen? Wie wil Gentse les geven? ... Lees mijn vraag in de Gemeenteraad over het schoonste dialect van Vlaanderen aan de Schepen van Cultuur Astrid De Bruycker.

———————
"Sioen, weet je of ik ergens lessen Gents kan volgen? Bestaat er ergens een Gentse taalcursus?" Die vraag krijg ik vaak te horen. Van zowel geboren en getogen Gentenaars als West-Vlamingen, als nieuwkomers in onze stad. Mijn Gents valt ook eerder onder het Soulwax-Gents dan het echte Gents, dus ik ben ook wel vragende partij.

Iedereen kent natuurlijk het fantastische initiatief van de Week van het Gents. Je kan dan naar het (poppen)theater, muziekoptredens en lezingen; allemaal in het Gents. Er vond ook een Gruut Gents examen plaats. En Gentenaars kennen misschien ook de Gentse Sosseteit, de Perfesser Gensch Peter Van Haelter of het Gentse zakwoordenboek van Freek Neirynck of bands die in ’t Gents zingen zoals Biezebaaze of Wim Claeys met de Stemband...

Dat zijn allemaal goede initiatieven want, zoals in andere streken, staat het voorbestaan van het plaatselijke dialect onder druk.

Ik had dan ook graag volgende vragen gesteld:

- Kan er concreet een oproep komen voor wie Gentse lessen wil geven? Organisaties of vrijwilligers? Naar ’t voorbeeld van het Taalcafé Mundial bijvoorbeeld, waar burgers taallessen geven aan anderen?

- Ziet u nog mogelijkheden om Gents wijder te verspreiden onder de Gentenaars? Bent u van plan initiatieven te nemen om het Gents terug dichter bij de (jonge) Gentenaars te krijgen?

-------

Lees hier het antwoord van de Schepen:

"Beste raadslid, Beste Sioen,

Zoals je terecht aangeeft in je vraag staat het klassieke Gentse dialect onder druk. Dat is geen uitzonderlijk fenomeen: overal in Vlaanderen verliezen dialecten hun vanzelfsprekende plaats wanneer ze niet langer binnen gezinnen worden doorgegeven.

Tegelijk is het een misvatting dat er één vorm van “het echte Gents” bestaat die je kan vastleggen, onderwijzen en zo bewaren. Dialect is per definitie een taal in beweging. De documentaire Es da uuk gensch (2024), een initiatief van de Erfgoedcel Gent, toont dat mooi: het hedendaagse Gents evolueert mee met jongerentaal, internationale invloeden, migratie en popcultuur. Het gaat niet alleen om woorden en klanken, maar om omgangsvormen, humor, identiteit en artistieke expressie.

Het erfgoedkarakter van het Gents ligt vandaag dus vooral in de levende praktijk: in volkstheater, conferenciers, muziek, poppentheater, rap, de Gentse nummers die geprogrammeerd staan op onze Belfortbeiaard, performance, en in hoe families, verenigingen en makers het nog steeds gebruiken en ook op die manier doorgeven. Ook onderzoek (zoals aan de Universiteit Gent) en het bewaren van collecties spelen hier een rol. De jaarlijkse Week van het Gents zet deze brede, evoluerende taalpraktijk centraal.

Over lessenreeksen of cursussen:

In het verleden waren er wel lessenreeksen, onder meer van Freek Neirynck via het CVO. Maar die werden jaren geleden stopgezet. Ook de Gentse Sosseteit biedt momenteel geen cursussen meer aan. Tijdens de Week van het Gents is er wel een Gents-taalcafétafel in Taalcafé Mundial, en organisaties kunnen steeds aansluiten met eigen initiatieven.

De Erfgoedcel heeft natuurlijk niet als opdracht om dergelijke lessen te organiseren, maar zet wél in op intergenerationele, educatieve en experimentele trajecten waarin het Gents als levend immaterieel erfgoed wordt ingezet.

Hoe wordt het Gents vandaag wél doorgegeven, tijdens en rond de Week van het Gents?

• De Erfgoedcel zet de perfesser Gensch vooral in voor intergenerationele trajecten, die jongeren en ouderen in contact brengen met het Gents. De ludieke eretitel laat bovendien ruimte aan burgers om eigen ideeën aan hem voor te leggen en samenwerkingen op te zetten.

• Gentse musea, gidsenverenigingen en LDC’s organiseren rondleidingen of activiteiten in het Gents.

• Tijdens de scholentour in de Week van het Gents laat Wim Claeys kinderen kennismaken met oude liedjes in het Gents – niet om het dialect “aan te leren”, maar om plezier, zang en traditie te combineren.

• Grotere publieksmomenten zoals het Groot Gents Examen of een zangfeest in de Bijloke zorgen voor een brede en toegankelijke uitstraling.

Over een oproep tot vrijwillige lesgevers:

Als organisator van De Week van het Gents zal de Erfgoedcel zelf geen formele oproep doen voor lesgevers of nieuwe cursustrajecten. De Erfgoedcel verwelkomt wel elk initiatief van onderuit. De voorbereiding van de Week start binnenkort, en geïnteresseerde organisaties, verenigingen en café’s kunnen zich spontaan aanmelden.

Tot slot, Sioen, dezelfde vragen en bezorgdheden bereiken mij ook al via verschillende makers in Gent. Het leeft absoluut. Ik ben zelf ook vragende partij om bvb. te bekijken om het Gents een bijkomende plek te geven op de Gentse feesten. Ik ben hierover ook in gesprek met mijn collega Joris, bevoegd voor plezier.